آشنايي با مفهوم آموزش بهداشت در طرح و اجراي برنامه ها موثر است

 

کارشناس آموزش بهداشت مرکز بهداشت شهرستان ایلام  در گفتگو با خبرنگار وب دا، گفت: آموزش بهداشت یکی از علوم بهداشتی است که موضوع آن بررسی و تجزیه و تحلیل آگاهیها، گرایش ها و رفتارهای بهداشتی و طرح ریزی و اجرای برنامه آموزشی در زمینه دگرگون سازی آنها بر پایه یافته های علمی است.

ژاله رضاپسند در خصوص تعريف سازمان جهانی بهداشت از آموزش بهداشت اظهار داشت: تعريفي كه در سازمان جهاني از اين مقوله شده، تشویق و ترغیب مردم را برای قبول و نگهداری رفتار و اعمالی مي باشد که برای ادامه زندگی سالم لازم و ضروری است.

وي افزود:آموزش بهداشت از نظر وود كه يكي از شخصيتهاي برجسته اين حوزه مي باشد، مجموعه تجربیاتی است که بر عادت ها، گرایشها و دانشهای مرتبط با بهداشت فردی، اجتماعی و نژادی موثر است.

رضاپسند يادآور شد:آموزش بهداشت مجموعه تلاشهای طرح ریزی شده ازقبل یا رسمی را به منظور تشویق و تدارک تجارب منجر به ارتقاء سلامت و نیز شناخت گرایش ها و رفتارهای مربوط به بهداشت فرد، گروه و اجتماع را آموزش بهداشت می نامند.

 

 

آشنايي با اهداف آموزش بهداشت براي جامعه مفيد است

 

کارشناس آموزش بهداشت مرکز بهداشت شهرستان ایلام  در گفتگو با خبرنگار وب دا، به تاريخچه آموزش بهداشت در جهان اشاره كرد و گفت: اولین اقدام در زمینه آموزش بهداشت در جهان توسط سازمان هایی انجام شد که با بیماری سل مبارزه می کردند و اولین اقدام قانونی بهداشتی را به صورت ساده توسط سالرنوایتالیایی در مورد رعایت موزاین بهداشت فردی و مواد غذایی بنیان گذاشته شد.

ژاله رضاپسند اظهار داشت: در ایران نیز فعالیت های آموزش بهداشت از سال۱۳۳۰ آغاز شد که فعالیت های آن متوجه مسائلی مانند ریشه کنی مالاریا و بعد از آن بهسازی محیز، تالیف مواد درسی، پوسترها و... بود. آموزش بهداشت به صورت رسمی از اواخر قرن۱۸ شروع گردید. اولین سیاست های سازمان جهانی بهداشت در زمینه جلب مشارکت مردم دربرنامه بهداشتی و توسعه برنامه ریزی منظم در زمینه بهداشت خانواده، خدمات بهداشتی، اجراء و ارزشیابی بود در رویکرد جدید سازمان جهانی بهداشت، مهمترین هدف آموزش بهداشت را تغییر رفتار مردم از طریق مشارکت خودشان عنوان شده است.

وي به اهداف آموزش بهداشت از دیدگاه سازمان جهانی بهداشت اشاره كرد و خاطر نشان ساخت: اطمینان از  پذيرش سلامتی  به عنوان چیزی ارزشمند  براي جامعه، مجهز کردن افراد به دانش ها و مهارتها  براي نفوذ در گرایشهای آنها و فراهم کردن شرایط لازم جهت رشد خدمات بهداشتی از اهدافي هستند كه دنبال مي شوند.

رضاپسند به گامهاي موثر در فرایند آموزش بهداشت اشاره كرد و تصريح كرد: در گام اول كه به تجزیه و تحلیل معروف است، بررسی و شناسایی علل بوجود آورنده مسائل بهداشتی ، ویژگی های افراد یا گروهها و نیازمندیهای آنها، امکانات آموزشی. این مرحله باید قبل از انتخاب اهداف آموزشی باشد چرا که انتخاب هدف درست مبتنی بر تشخیص صحیح مسئله است كه در فعالیت بهداشتی به چهار نوع نياز به نام هاي (نیاز هنجاری یا معیاری)  كه توسط یک متخصص براساس استانداردهای تخصصی و قانونی تعیین می شود.(نیاز محسوس)چیزی که افراد تمایلشان به آن اظهار می کنند مانند نیاز خانم باردار در مورد شیوه های شیردهی و تغذیه زایمان، این نیاز می تواند توسط آگاهی ها و تصورات در دسترس مردم محدود ، تحریف یا ارتقاء یابد. (نیاز بیان شده) چیزی که افراد  نیاز به آن را بیان می کنند کمبود فرصت، انگیزش یا مهارتهای ابراز وجود موانع بیان هستند نیازهایی که بیان شده ممکن است با نیازهای هنجاری در تضاد باشند.(نیاز تطبیقی) توسط مقایسه بین گروههای مشابهی از مراجعین که برخی در حال دریافت آموزش هستند و برخی تحت آموزش قرار ندارند، نياز داريم

وي در خصوص گام دوم موثر در فرايند آموزش بهداشت تحت عنوان حساس سازی تشريح كرد:حساس سازي  فرایندی که افراد از وجود بعضی عوامل مانند یک بیماری، یک مرکز ارائه دهنده خدمات بهداشتی و درمانی و غیره آگاه می شود. هدف عوامل حساس سازی مانند شعارها، آگهی ها، تابلوها، ارایه اطلاعات در مورد یک موضوع است و مستقیما وادار کردن افراد به انجام بعضی اعمال خاص مثلاً اعلان یک مطلب از طریق تلویزیون به افراد.

رضاپسند در خصوص تبلیغات كه به عنوان گام سوم در فرايند آموزش بهداشت مطرح است، ابراز داشت: گسترش فعالیت های حساس سازی و بیان جزئیات بیشتر در باره نکاتی است که در اطلاعیه های قبلی آمده است.

وي آموزش را امري مهم در فرايند آموزش بهداشت دانست و اذعان داشت: ارایه اطلاعات یا دانش به تنهایی به نتیجه ای منجر نخواهد شد و یادگیری اساساً به اتکا کوشش های شخصی یادگیرنده است. فعالیت آموزش جهت دادن به افکار از طریق فراهم کردن شرایط لازم به منظور درک کامل پدیده مورد نظر است و بحث و موشکافی و دگرگون کردن مفاهیم به شیوه ای قابل هضم برای فراگیر در این مرحله انجام می گیرد.

کارشناس آموزش بهداشت مرکز بهداشت شهرستان ایلام  با اعلام اينكه انگیزش از مراحل و گام هاي مهم در عرصه فرايند آموزش بهداشت مي باشد، يادآور شد: در میان همه کسانی که همه ساله به علت بیماریهای قابل پیشگیری می میرند، افراد زیادی هستند که اطلاعات لازم را در زمینه پیشگیری از بیماری کسب کرده اند. آنچه مهم است انتقال دانش به عمل است نه تنها کسب آگاهی؛ نحوه برانگیختگی مردم برای بکار بستن روشهای بهداشتی باید به حالتی باشد که برای آنها قابل قبول و فهم باشد مطابق خصوصیات فردی و اجتماعی و... باشد. چرا که رفتارشان بیشتر توسط اعتقادات در باره واقعیت مشخص می شود پس آموزش بهداشت هنگامی موفق است که بین آموخته ها و انگیزه های فردی و اجتماعی ارتباط بر قرار کند.